Regels moeten overtreden worden

Ik heb niks te verbergen, dus iedereen mag alles van me weten

Mensen die dit zeggen zijn de fijnste burgers voor elke overheid, democratisch gekozen of totalitair. Weet u het nog? Brinkman, toenmalig kroonprins van het CDA maakte het begin jaren negentig tot een gevleugelde uitspraak toen hij de ‘brinkman-shuffle’ deed en zijn portefeuille met pasjes uit liet rollen. ‘Iedereen mag alles van mij weten, want ik heb niets te verbergen’.

Gesundes volksempfinden. De laatste jaren is deze houding populairder dan ooit. Want als je wel wat te verbergen hebt ben je fout. Logisch, toch? Sterker nog, als we nu een systeem hadden dat ervoor kon zorgen dat elke overtreding of misdrijf zou worden opgemerkt door de overheid, dan hadden we een ideale maatschappij nietwaar? Want dan zou er geen criminaliteit meer zijn. En hoe kan je ertegen zijn? Want immers, als je niks te verbergen hebt… dan mag de overheid toch alles van je weten?

Door dit adagium is  onze maatschappij de laatste decennia al enorm veranderd. Zeker door de terrorisme-dreiging sinds 2001 -wijd verspreid misbruikt- is alle weerstand voor maatregelen van de overheid die als consequentie hebben dat het toezicht op de dagelijkse handel en wandel van normale burgers wordt uitgebreid weggevallen. Zo is de hoeveelheid camera’s in de publieke ruimte geëxplodeerd. Het moeten er tienduizenden zijn, zie hier voor een klein voorbeeldje uit Amsterdam dat inmiddels ook alweer achterhaald is. Het worden er nooit minder, alleen maar  meer.  Maar het maakt u allemaal niks uit, want u heeft niets te verbergen toch?

camera's in amsterdamGelijk heeft u. De overheid, daar heeft u niets van te vrezen. De overheid doet alleen maar dingen die in uw belang zijn. En als de overheid zich vergist heeft u alle mogelijkheden om dat recht te zetten, dus geen reden tot zorg.

Dus uiteindelijk moeten we erover gaan nadenken of het niet nog beter kan. Cameracontrole op straat is eigenlijk maar amateuristisch natuurlijk. De komende jaren zullen de technologische mogelijkheden enorm toenemen en moeten we gaan nadenken over continue camera controle in het openbaar vervoer, op straat, in taxis, in musea, in parken, zeker in scholen en kinderdagverblijven (!).. En waarom ook niet: in huiskamers, studeerkamers en slaapkamers. We hebben immers niets te verbergen toch?

Verkijkt u zich er niet op. Sommige processen hebben een neiging een eigen leven te gaan leiden (ik zal u in deze blog niet vermoeien over de machinaties die leiden tot de verdere overdracht van macht aan ‘Europa’), en op een dag vraagt u zich af hoe het zo is gekomen en niemand die het weet, maar de algemeen geaccepteerde verklaring zal zijn dat ”we met z’n allen hebben gewild dat” (zie b.v. de euro).

Ik overdrijf? Waarschijnlijk. Misschien. Hopelijk.

Het probleem met dit soort processen is dat je ze niet ziet aankomen. Je stelt slechts achteraf vast wat er is misgegaan. Als daar nog gelegenheid voor is. Tot die tijd kan je eigenlijk alleen maar allert zijn op indicatoren die aangeven welke kant het opgaat.

Vandaag werd bekend dat het ministerie van Verkeer & Waterstaat een proef is gestart met automatische snelheidsbegrenzers voor in auto’s. Dat is ook ontzettend handig. En als je niets te verbergen hebt (toch nooit te snel rijdt) maakt het niets uit toch?

Regels moeten overtreden kunnen worden
Stelt u zich een wereld voor waarin regels gewoon niet overtreden kunnen worden (bijvoorbeeld omdat er een snelheidsbegrenzer in uw auto zit). Handig toch? En sowieso geen enkel probleem voor mensen die niets te verbergen hebben.

Denkt u dan heel even na over het proces dat normaal gesproken leidt tot het aanpassen van wetten. Wetten zijn codificaties van de heersende moraal, liefst met een vleugje tolerantie voor wie niet tot de meerderheid behoort want de macht van de helft plus 1 is ook maar zo wat. Wetgeving loopt daarmee per definitie achter bij de heersende moraal, want voordat een veranderde mening is doorgedrongen tot de Tweede en Eerste Kamer der Staten Generaal moet er flink wat water door de Rijn. Het komt zelden en in de tijden van het gesundes volksempfinden al helemaal nauwelijks voor dat de wetgever wetten aanpast waar de burgermoraal (nog) niet aan toe is.

Dat leidt per definitie tot de conclusie dat veranderende normen eerst moeten leiden tot een soort van burgerlijke ongehoorzaamheid / het overtreden van regels, om daarmee blijk te geven van een veranderde moraal die uiteindelijk kan leiden tot codificatie in de vorm van aangepaste wetgeving. Een wellicht ietwat ingewikkeld, maar in de loop van tijd toch redelijk gestroomlijnd proces om de (ontwikkeling van de) maatschappij enigszins ordentelijk te laten functioneren.

Combineren we dat met de trend om alles wat (technologisch) mogelijk is in te zetten om te voorkomen dat mensen regels overtreden (we hebben immers niets te verbergen) en we hebben een (semi?)-totalitaire staat die niet in staat is om een veranderende moraal om te zetten in eigentijdse wetgeving.

De stelling van de dag:

Elke democratie is gebaat bij de mogelijkheid dat mensen vigerende regels kunnen overtreden, omdat anders een veranderende moraal nooit meer kan woren vertaald in nieuwe wetgeving

Maar who cares, als je niets te verbergen hebt toch?

Advertisements
This entry was posted in Deliberaties, Overheid en macht. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s